Beter uit met pensioen van verzekeraar
De dreiging dat een aantal pensioenfondsen de pensioenuitkeringen moet verlagen, brengt grote onrust. Niet alleen de mensen die al met pensioen zijn worden financieel getroffen, maar ook de mensen die nog werken en die zijn aangesloten bij het fonds worden getroffen in hun pensioenspaarpot omdat het gespaarde pensioen eveneens vermindert.
Het is nog niet eerder voorgekomen dat pensioenfondsen zo drastisch moesten ingrijpen dat er zelfs pensioengeld moest worden ingeleverd.
Sterker, in de jaren ’90 waren de pensioenfondsen rijk, zelfs steenrijk. Overschotten van miljarden waren voor een fonds geen uitzondering. Het ging zelfs zo goed met pensioenfondsen dat er bijna een wet is gekomen, die structurele financiële overschotten bij pensioenfondsen moest tegengaan. Een voorstel voor deze wet is op het laatste moment ingetrokken.
Het luxeprobleem van de fondsen is nu volledig veranderd in grote zorgen om ontoereikende financiële buffers. Bij sommige fondsen zijn de problemen zo groot dat de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, minister Donner, en De Nederlandsche Bank bij de fondsen hebben aangedrongen om in te grijpen in de pensioenen. Ze vinden dat een aantal pensioenfondsen het laatste redmiddel onder ogen moeten zien, omdat er niet meer voldoende geld in kas is om de toekomstige pensioenen te kunnen blijven betalen. Mark Ipenburg, pensioen adviseur bij Flexs bv, aangesloten bij de branchevereniging Adfiz: “Dit laatste redmiddel heet ‘afstempelen’en dat is niets anders dan het verlagen van de pensioenuitkeringen en het pensioen waarop de werkenden aanspraak maken. Dit is een onaangename verrassing voor mensen die dachten dat het met hun pensioen wel goed was geregeld en dat het waardevast zou blijven.” Sommige pensioenfondsen ontspringen nu nog net de dans. Niet helemaal uitgesloten is dat deze op een later tijdstip alsnog aan de beurt zijn.
Niet alle werknemers sparen voor hun pensioen bij een pensioenfonds. Een ander kleiner deel (0,8 miljoen werknemers) bouwt zijn pensioen op via de werkgever bij een verzekeraar.
De vraag is hoe het met dit pensioen bij een verzekeraar is gesteld. Kan een verzekeraar ook genoodzaakt worden pensioenaanspraken en uitkeringen aan gepensioneerden te korten?
Het antwoord is eenvoudig, nee, dat kan niet!
Mark Ipenburg “De situatie bij een verzekeraar is heel anders dan bij een pensioenfonds. Een verzekeraar kan de pensioenrechten en uitkeringen niet verlagen, ook al heeft de verzekeraar eveneens last van de aanhoudende lage rentestand en minder florissante beleggingsrendementen.”
Kenmerkend voor een verzekeraar is dat deze voor het pensioen van de werknemers een nominale garantie heeft afgegeven. Dit betekent dat een verzekeraar een toegezegd pensioen niet kan verlagen, omdat de hoogte van het uit te keren pensioen door de verzekeraar is gegarandeerd. Aan een verzekeraar worden daarom ook strengere financiële eisen opgelegd dan aan een pensioenfonds. Mark Ipenburg “Juist omdat een verzekeraar het toegezegde pensioen niet kan verlagen, wordt de verzekeraar verplicht een hogere financiële buffer aan te houden dan een pensioenfonds. Deze buffer is zodanig hoog, dat er rekening kan worden gehouden met een hoger zekerheidsniveau om de pensioenbedragen uit te keren.” Een pensioencontract wordt doorgaans gesloten voor een periode van 10 jaar. Als een verzekeraar financiële tekorten voorziet, zal er met de werkgever en vaak ook met de ondernemingsraad onderhandeld moeten worden over een verhoging van de pensioenpremie, zodat de hoogte van het pensioen gegarandeerd blijft.
Sommige werknemers bouwen hun pensioen op bij een verzekeraar via een beleggingsverzekering. Bij dit type verzekering wordt er geen pensioenkapitaal toegezegd. Het risico van beleggingswinst en beleggingsverliezen ligt veelal helemaal bij de werknemer. Mark Ipenburg: “In feite is deze regeling wel enigszins te vergelijken met een pensioenregeling bij een pensioenfonds, omdat de te ontvangen pensioenuitkering niet vaststaat en direct afhankelijk is van beleggingsrendementen en de gemiddelde levensverwachting na de pensioendatum.
Bij een beleggingspensioen kan in een aantal gevallen echter gekozen worden voor beleggen in garantiefondsen, waardoor een werknemer toch kan kiezen voor een bepaalde mate van pensioenzekerheid.”
De tijd dat werknemers doorgaans 70 % van het laatstverdiende salaris aan pensioen opbouwden, behoort allang tot het verleden. Werknemers die deze norm of een iets lagere norm willen bereiken, zullen steeds meer zelf een aanvullende pensioenvoorziening moeten treffen. Mark Ipenburg: “Ook werknemers die minder afhankelijk willen zijn van de financiële positie van hun pensioenfonds kunnen overwegen zelf een aanvullende pensioenvoorziening te treffen. Van belang is hierover een onafhankelijk advies in te winnen. Een pensioenadviseur is bij uitstek degene die de te verwachten situatie op de pensioendatum concreet maakt en zicht heeft op diverse partijen die pensioenzekerheid kunnen bieden.”